Sức mạnh của trí tuệ nhân tạo trong giải quyết thủ tục hành chính - Đòi hỏi tất yếu của kỷ nguyên số

Đòi hỏi tất yếu của kỷ nguyên số

Cải cách thủ tục hành chính từ lâu đã được xác định là một trong những khâu đột phá then chốt trong xây dựng nền hành chính phục vụ, hiện đại và minh bạch. Nhiều năm qua, Nhà nước đã ban hành hàng loạt chủ trương, chính sách, triển khai các mô hình “một cửa”, “một cửa liên thông”, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giải quyết thủ tục cho người dân, doanh nghiệp.

Tuy nhiên, thực tiễn tại không ít xã, phường và sở, ban, ngành cho thấy: cải cách vẫn chưa theo kịp yêu cầu của phát triển. Hồ sơ ngày càng nhiều, yêu cầu ngày càng cao, trong khi cán bộ, công chức phải gánh trên vai áp lực lớn về tiến độ, chất lượng và trách nhiệm. Tình trạng chậm trễ, quá tải, lặp lại công việc, phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân vẫn là những “điểm nghẽn” dai dẳng.

Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo (AI) không xuất hiện như một trào lưu công nghệ nhất thời, mà đang trở thành lời giải mang tính căn cơ cho bài toán cải cách thủ tục hành chính trong kỷ nguyên số.

AI từ thực tiễn công việc, không phải khái niệm xa vời

Qua quá trình trực tiếp tham gia đào tạo, tập huấn và làm việc cùng nhiều sở, ban, ngành và các xã, phường thời gian qua, có thể khẳng định: AI chỉ thực sự có giá trị khi đi thẳng vào công việc hằng ngày của cán bộ, công chức.

Khi được tiếp cận và huấn luyện đúng cách, các trợ lý AI có thể hỗ trợ hiệu quả nhiều khâu nghiệp vụ vốn chiếm rất nhiều thời gian và công sức trong bộ máy hành chính, như soạn thảo văn bản hành chính đúng thể thức và căn cứ pháp luật; rà soát, thẩm định hồ sơ để phát hiện thiếu sót, mâu thuẫn; tóm tắt, phân loại, theo dõi tiến độ xử lý thủ tục; tra cứu quy định pháp luật qua nhiều thời kỳ; chuẩn bị báo cáo, thuyết minh, phương án giải trình; chuẩn hóa quy trình giải quyết thủ tục hành chính theo từng lĩnh vực.

Điều quan trọng cần nhấn mạnh là: AI không thay thế cán bộ, công chức. AI đóng vai trò là trợ lý số, hỗ trợ con người làm việc đúng hơn, nhanh hơn, nhất quán hơn, từ đó nâng cao chất lượng quyết định và trách nhiệm công vụ.

Một trợ lý AI - sức bật mới cho bộ máy hành chính

Thực tiễn triển khai cho thấy, nếu được sử dụng đúng hướng, một trợ lý AI có thể đảm đương khối lượng công việc tương đương cả một bộ phận hành chính, đặc biệt ở các lĩnh vực như văn thư - lưu trữ, tổng hợp - báo cáo, tham mưu văn bản, hỗ trợ tiếp nhận và xử lý thủ tục hành chính.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, khi khối lượng công việc ngày càng tăng, biên chế được tinh gọn, yêu cầu phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng cao. AI trở thành “đòn bẩy” giúp bộ máy hành chính vận hành hiệu quả hơn mà không làm gia tăng áp lực lên con người.

Không ứng dụng AI, bộ máy sẽ tiếp tục quá tải

Ứng dụng AI đúng cách, bộ máy được “giải phóng” khỏi những công việc lặp lại để tập trung vào những nội dung cốt lõi: quyết định, trách nhiệm và chất lượng phục vụ.

AI trước hết là bài toán tư duy quản trị. Thách thức lớn nhất trong ứng dụng AI không nằm ở công nghệ, mà nằm ở tư duy quản trị. Nếu vẫn giữ tâm lý e ngại, sợ sai, sợ thay đổi, thì dù có bao nhiêu phần mềm, bao nhiêu đề án, cải cách vẫn khó đi vào chiều sâu.

Ngược lại, khi tư duy được đổi mới, một mô hình hành chính mới sẽ hình thành: công dân số - công chức số - cộng sinh cùng trí tuệ nhân tạo. Ở mô hình đó, công dân được phục vụ nhanh hơn và minh bạch hơn; công chức làm việc nhẹ hơn nhưng hiệu quả và chính xác hơn; cơ quan nhà nước vận hành nhất quán, có khả năng học hỏi và thích ứng liên tục với yêu cầu mới.

Tinh thần các nghị quyết lớn và con đường không thể đứng ngoài AI

Tinh thần các nghị quyết lớn của Đảng đã xác định rõ: Cải cách thể chế, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tư nhân là những trụ cột không thể tách rời. Muốn tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp và người dân, không thể không bắt đầu từ cải cách thủ tục hành chính. Và trong kỷ nguyên số, không thể cải cách thủ tục hành chính nếu đứng ngoài AI.

AI chính là công cụ mạnh mẽ để chuẩn hóa quy trình, giảm phụ thuộc vào cá nhân, nâng cao chất lượng quyết định, tăng tốc độ phục vụ và củng cố niềm tin của xã hội vào bộ máy hành chính.

Không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giải quyết thủ tục hành chính không còn là thử nghiệm, mà đã trở thành đòi hỏi tất yếu của thời đại. Thực tiễn đã chứng minh: nếu được triển khai đúng hướng, AI có thể đồng hành cùng cán bộ, công chức để giải quyết phần lớn công việc nghiệp vụ của cấp cơ sở và nhiều lĩnh vực ở cấp tỉnh.

Vấn đề không còn là AI có làm được hay không mà là chúng ta có đủ quyết tâm thay đổi tư duy, cách làm và phương thức quản trị hay không.

Kỷ nguyên số đã hiện hữu.

Công dân số đã hình thành.

Công chức số - cộng sinh cùng trí tuệ nhân tạo - chính là tương lai của nền hành chính hiện đại, hiệu quả và phụng sự.

Và tương lai đó, cần được bắt đầu ngay từ hôm nay./.

Doanh nhân Nguyễn Hữu Thập

Chủ tịch HHDN tỉnh Tuyên Quang