Hướng dẫn kiểm soát phế liệu, đất đá thải và chất thải phát sinh trong sản xuất, khai thác, chế biến
Tiếp nối chuỗi bài viết hỗ trợ doanh nghiệp chủ động phòng ngừa vi phạm pháp luật về môi trường, Trung tâm Tư vấn pháp luật và Hỗ trợ doanh nghiệp - Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang tiếp tục gửi đến các Doanh nghiệp hội viên nội dung hướng dẫn kiểm soát phế liệu, đất đá thải và chất thải phát sinh theo Công văn số 35/CV-TTTVPL&HTDN.
Nguyên tắc cốt lõi cần lưu ý
Tên gọi do doanh nghiệp tự đặt như “phế liệu”, “sản phẩm phụ”, “đất sạch”... không quyết định bản chất pháp lý. Trước khi tái sử dụng, bán, cho, tiếp nhận, vận chuyển hoặc đổ thải, doanh nghiệp bắt buộc phải xác định đúng loại vật chất, mã chất thải, hồ sơ môi trường và hồ sơ khoáng sản hợp pháp. Riêng chất thải ký hiệu KS chưa phân định phải quản lý nghiêm ngặt như chất thải nguy hại (CTNH).
I. Nhận diện đúng 06 nhóm vật chất phát sinh
Doanh nghiệp cần đối chiếu thực tế để phân loại chính xác các nhóm sau:
- Sản phẩm, hàng hóa: Vật chất không bị thải bỏ, có đầy đủ căn cứ chất lượng và hồ sơ nhập - xuất phù hợp.
- Chất thải rắn công nghiệp thông thường thu hồi (TT-R): Đã phân loại để tái sử dụng hoặc làm nguyên liệu, nhiên liệu trực tiếp. Quản lý như sản phẩm, hàng hóa và không mặc nhiên coi là phế liệu.
- Chất thải rắn công nghiệp thông thường phải xử lý: Không thuộc nhóm dùng trực tiếp, bắt buộc phải lưu giữ riêng và lập Mẫu số 03 mỗi lần chuyển giao.
- Chất thải công nghiệp phải kiểm soát (KS): Phải phân định theo ngưỡng. Khi chưa có kết quả phân định, bắt buộc quản lý như CTNH.
- Chất thải nguy hại (CTNH): Thuộc mã NH hoặc vượt ngưỡng nguy hại. Phải phân loại theo mã, lưu chứa đúng kỹ thuật và dùng Mẫu số 04 khi chuyển giao.
- Đất, đá thải mỏ/khoáng vật tại bãi thải: Áp dụng đồng thời luật môi trường và luật khoáng sản; quản lý theo thiết kế mỏ.
II. Quy trình kiểm soát 06 bước tại cơ sở: Để đảm bảo an toàn pháp lý, doanh nghiệp nên vận hành quy trình nội bộ theo các bước sau:
* Bước 1 - Kiểm kê tại từng công đoạn: Ghi nhận nguồn, khối lượng, vị trí và tách biệt sản phẩm với vật chất thải bỏ.
* Bước 2 - Phân loại và phân định: Tra cứu mã chất thải theo quy định, không kết luận bằng cảm quan.
* Bước 3 - Đối chiếu hồ sơ pháp lý: So sánh với ĐTM, giấy phép môi trường, thiết kế mỏ, phương án cải tạo phục hồi môi trường.
* Bước 4 - Thu gom, lưu giữ riêng: Tuyệt đối không trộn lẫn CTNH với đất đá hay chất thải thông thường. Khu vực lưu giữ phải có mái che, chống thấm.
* Bước 5 - Chọn đúng đường đi: Chỉ chuyển giao cho các đơn vị có đủ năng lực, giấy phép và công suất phù hợp.
* Bước 6 - Giao nhận, theo dõi và báo cáo: Lập đầy đủ chứng từ theo quy định. Xe vận chuyển chất thải phải dán chữ “VẬN CHUYỂN CHẤT THẢI” cao ít nhất 15cm ở hai bên thành xe. Báo cáo môi trường hằng năm trước ngày 15/01 năm sau.
III. Điểm lưu ý cốt lõi theo từng nhóm ngành
- Cơ sở sản xuất gạch, VLXD: Phế phẩm nội bộ chỉ được đưa lại dây chuyền khi phù hợp quy trình và phải theo dõi khối lượng. Không tiếp nhận vật liệu từ bên ngoài nếu chỉ bằng thỏa thuận miệng hoặc tên gọi không rõ ràng.
- Cơ sở khai thác mỏ: Đất đá thải phải đổ đúng vị trí, ranh giới, cao độ theo thiết kế mỏ. Việc thu hồi, sử dụng đất đá thải làm vật liệu xây dựng phải thực hiện đúng thủ tục đăng ký hoặc cấp phép theo Luật Địa chất và khoáng sản.
- Chú ý 08 việc KHÔNG ĐƯỢC LÀM: Không tự ý đốt, chôn lấp chất thải; không trộn lẫn chất thải nguy hại; không đổ đất đá ngoài ranh giới mỏ và không dùng hợp đồng kinh tế để thay thế cho các giấy phép môi trường, khoáng sản.
Khuyến nghị từ Trung tâm: Doanh nghiệp nên áp dụng "Quy tắc dừng nội bộ". Nếu chưa kiểm tra đủ 06 nội dung an toàn (về nguồn gốc, mã chất thải, hồ sơ bên nhận, phương tiện vận chuyển...), hãy tạm dừng việc giao nhận để làm rõ hồ sơ, tránh các rủi ro pháp lý đáng tiếc.
Truyền thông Hiệp hội
